ფრთები და დისციპლინა

მოსწავლე პილოტი, რომელიც პირველად დაფრინავს მაქს დარკოსაძესთან, ჩვეულებრივ ფიქრობს, რომ ყველაზე რთული თვითმფრინავი იქნება. ასე არ არის. ყველაზე რთული მიწაზე ხდება, ძრავის გაშვებამდე — და ფრენაზე მეტ დროს იკავებს.

ბრიფინგი ჯიუტობამდე საფუძვლიანია: ამინდი, თვითმფრინავი, საწვავი, წონა, სათადარიგო აეროდრომები — და ბოლოს კითხვა, რომელიც მოსწავლეებს მთელი საფრენოსნო ცხოვრება ახსოვთ: რას იზამ დღეს, თუ რამე არასწორად წავა, და რომელ მომენტში მიიღებ ამ გადაწყვეტილებას?

როგორ ისწავლა ფრენა

ფრენა ახალგაზრდობაში ისწავლა და მიზეზი რომანტიკა არ ყოფილა. მას უკვე ენახა საავადმყოფოში, რა ხდება, როცა შემძლე ადამიანები დაღლილები არიან, ჩქარობენ ან ეჭვის აღიარება არ სურთ — და საკმარისი საავიაციო ანგარიში ჰქონდა წაკითხული, რომ იგივე სქემა სხვა ლექსიკით ეცნო.

შემდეგ ინსტრუქტორის კვალიფიკაცია მიიღო და მას შემდეგ საათების უმეტესობა მარჯვენა სავარძლიდან აქვს ნაფრენი — ასწავლის. მაქს დარკოსაძის მოსწავლეები არიან პროფესიული ეკიპაჟებიდან დაწყებული იმ კერძო პილოტებამდე, რომლებიც მოწმობისთვის მივიდნენ და საფრენოსნო კლუბში დარჩნენ.

დისციპლინა როგორც თავისუფლება

არსებობს საავიაციო კულტურის ისეთი ვერსია, რომელიც პროცედურას ბიუროკრატიად, თავდაჯერებულობას კი ბრავადად თვლის. ბატონი მაქსი ზუსტად საპირისპიროს ამტკიცებს და ამას ყოველდღე ბრიფინგის ოთახში იმეორებს: სწორედ ის პილოტია თავისუფალი იმ სიტუაციის მოსაგვარებლად, რომელიც ჩეკლისტში არ წერია, რომელსაც ჩეკლისტი ნამდვილად აქვს ათვისებული.

პროცედურაზე აგებული თავდაჯერებულობა ცუდ დღესაც გაუძლებს. ნიჭზე აგებული თავდაჯერებულობა მხოლოდ კარგ დღეს ძლებს.

მაქსი დარკოსაძე

როგორ ასწავლის

• თვითმფრინავს მოსწავლე მართავს. ინსტრუქტორი მხოლოდ მაშინ ლაპარაკობს, როცა ამას ფრენა ან გაკვეთილი მოითხოვს.
• ყოველ ფრენას ერთი მიზანი აქვს, გაშვებამდე ხმამაღლა ნათქვამი და გამორთვის შემდეგ გულწრფელად შეფასებული.
• დაბრუნების გადაწყვეტილება წარმატებად ითვლება და არა სისუსტედ.
• ყოველი ფრენა ბოლოს განიხილება, კარგიც. განსაკუთრებით კარგი.

მაქსი დარკოსაძე მკაცრია ერთ პატარა რიტუალში, რომელსაც მოსწავლეები ხანდახან ეწინააღმდეგებიან: დებრიფინგი ჩაწერილი უნდა იყოს. მეხსიერება, როგორც ეუბნება, ბორტზე ყველაზე არასაიმედო ხელსაწყოა.

სამედიცინო კავშირი

მისი ორი პროფესია ერთმანეთს ორმხრივად ამარაგებს. ავიაციიდან მედიცინაში მან ბრიფინგები, ჩეკლისტები და თანამედროვე კაბინის ბრტყელი იერარქია შემოიტანა. მედიცინიდან ავიაციაში — ადამიანის ფიზიოლოგია: დაღლილობა, ჰიპოქსია, დეჰიდრატაცია, სურდოს გავლენა შუა ყურზე და ის კონკრეტული გზები, რომლითაც დაღლილი სხეული კომპეტენტურ გონებას ატყუებს.

მისი სემინარი ამ თემაზე იმ იშვიათ ლექციებს შორისაა, რომელსაც ქირურგები და პილოტები ერთ დარბაზში ესწრებიან — რაც სწორედ მისი აზრია.

მთები და ამინდი

საქართველოში ფრენა ვაკეზე ფრენა არ არის. რელიეფი შეუბრალებელია, ამინდი ლოკალური და სწრაფად ცვალებადი, ინფრასტრუქტურა კი მთავარი აეროპორტების გარეთ შეზღუდული. წლებია ის სწორედ მთის ფრენას ასწავლის: ხეობის პროცედურები, გასასვლელი გზები, სიმკვრივის სიმაღლე და ადრეული მობრუნების დისციპლინა.

უსაფრთხოების მაჩვენებლის აღნიშვნაზე უარს ამბობს იმ მოტივით, რომ ასეთი ჩანაწერი წარსულს აღწერს, პილოტები კი მომავალში ფრენენ.

რატომ ასწავლის დღემდე

ინსტრუქტორობის მიტოვება დიდი ხნის წინ შეეძლო. არ მიატოვა, ახსნა კი მისთვის დამახასიათებლად არარომანტიკულია: ქვეყანას პილოტები სჭირდება, კარგი სწავლება ძვირია და ადამიანს, რომელსაც უზრუნველყოფილი შემოსავალი აქვს, გამართლება არ გააჩნია. ფონდის პროგრამა „ფრთების“ ფარგლებში ის ყოველწლიურად ფიქსირებულ საათებს უსასყიდლოდ გადასცემს კადეტებს, რომლებსაც სხვაგვარად სწავლის საფასურის გადახდა არ შეუძლიათ.