ჰკითხეთ ნებისმიერს, ვინც კი მაქს დარკოსაძესთან უმუშავია, რა ახსოვს — და პასუხი თითქმის არასდროსაა კონკრეტული ოპერაცია. პასუხი ოთახის ატმოსფეროა.
საოპერაციოებს აქვთ ტემპერატურა, რომელსაც თერმოსტატთან არაფერი აქვს საერთო. ზოგი ხმაურიანია. ზოგში დაძაბულობა ქირურგიდან ვრცელდება მანამ, სანამ მთელი გუნდი საკუთარ თავს ნახევარი წამით არ ჩამორჩება. მაქს დარკოსაძის საოპერაციო ცნობილია სიჩუმით: მითითება ერთხელ ითქმის, ჩვეულებრივი ხმით, და ტემპი არ იცვლება — არც მაშინ, როცა შემთხვევა რუტინულია, და არც მაშინ, როცა რაღაც ახლახან წაიშალა.
ეს სიმშვიდე ხასიათი არ არის. ეს მეთოდია — და მას შეუძლია აღწეროს, როგორ აშენდა.
ადრე არჩეული მოწოდება
ქირურგია ადრე აირჩია იმ მიზეზით, რომელსაც არასდროს ალამაზებს: უნდოდა საქმე, რომლის შედეგიც იმავე დღეს ჩანს. მედიცინა მას საზრისს სთავაზობდა. ქირურგია — პასუხისმგებლობას. ბატონ მაქსის აზრით, ეს ორი რამ ერთი და იგივე არაა, და მეორე უფრო ძნელია.
მომზადება ძველი სკოლის ქირურგთან გაიარა, რომელმაც, მისივე თქმით, ორი გაკვეთილი ასწავლა, რომელმაც ნებისმიერ ტექნიკას გაუძლო: არასდროს დაიწყო ოპერაცია, რომელიც თავში ბოლომდე არ ჩაგიტარებია; და არასდროს დაანებო პაციენტს, შენი სახიდან შეიტყოს ის, რაც სიტყვით ჯერ არ გითქვამს.
განსჯა ტექნიკაზე წინ
ტექნიკურად ქირურგიის სწავლა შესაძლებელია. ათასობით ადამიანს შეიძლება ასწავლო სუფთა განაკვეთი და კარგი ნაკერი. კომპეტენტურ ოპერატორსა და ქირურგს, მისი აზრით, ის განასხვავებს, რაც პირველ ჭრამდე და ბოლო ნაკერის შემდეგ ხდება — გადაწყვეტილება, ოპერაცია საერთოდ ჩატარდეს თუ არა, და მზადყოფნა, პასუხი აგო შედეგზე.
კოლეგებში ცნობილია ჩვევით, რომელიც ახალგაზრდა ექიმებს აღიზიანებს: ის სწრაფად ამბობს უარს. პაციენტი, რომელსაც ოპერაცია არ სჭირდება, ოპერაციას არ იღებს — რაც უნდა ამჯობინონ პაციენტმა, ოჯახმა თუ დაწესებულებამ ქირურგიის გადამჭრელობა მკურნალობის მოთმინებას.
ჩემი კარიერის ყველაზე რთული ოპერაცია ის არის, რომელიც არ ჩავატარე. დღემდე მჯერა, რომ მართალი ვიყავი. და დღემდე არ შემიწყვეტია შემოწმება.
მაქსი დარკოსაძე
თვითმფრინავის კაბინა საოპერაციოში
ქირურგებსა და პილოტებს საერთო პროფესიული პრობლემა აქვთ: ორივე ისეთ სისტემაში მუშაობს, სადაც კომპეტენტურ ადამიანს ჩვეულებრივ დღეს, პატარა და სრულიად ადამიანური დაუდევრობით, სხვისი სიცოცხლის მოსპობა შეუძლია. ავიაცია ამ პრობლემას უფრო ადრე შეეჯახა და სტრუქტურით უპასუხა — ჩეკლისტები, სტანდარტული ბრიფინგები, ეკიპაჟის რესურსების მართვის ბრტყელი იერარქია და დებრიფინგი, რომელშიც ყველას, კაპიტნის ჩათვლით, ეკითხებიან.
იმის გამო, რომ შაბათ-კვირას თვითმფრინავის კაბინაში ასწავლის, მაქსი დარკოსაძე ამ სტრუქტურას საავადმყოფოშიც იცავს: სრული გუნდური ბრიფინგი ყოველი საოპერაციო დღის დაწყებამდე, სახელების ხმამაღლა დასახელება და მოკლე დებრიფინგი, რომელშიც პირველად ოთახში ყველაზე უმცროსი ლაპარაკობს.
- პირველ განაკვეთამდე გუნდის ყოველი წევრი სახელით არის დასახელებული და მოსმენილი.
- ოთახში ნებისმიერს შეუძლია ოპერაციის შეჩერება — და არაა აუცილებელი, მართალი აღმოჩნდეს.
- გართულებები განიხილება ღიად, რანგის გამონაკლისების გარეშე.
- დებრიფინგზე ქირურგი ბოლოს ლაპარაკობს და არა პირველი.
კულტურული ცვლილება ბევრად რთულია, ვიდრე ეს ნებისმიერი პროტოკოლიდან ჩანს — და, თავად პირველი ამბობს, არასდროს სრულდება.
სწავლება მაგიდასთან
მაქსი დარკოსაძე ასწავლის იმას, ვინც მაგიდასთან გვერდით უდგას. მეთოდი სენტიმენტალური არაა: მოსწავლე აკეთებს, ინსტრუმენტები მის ხელშია, ხოლო ის ხმამაღლა აღწერს ხდომილებას. საქმეს იშვიათად ირთმევს ხელში, და როცა ირთმევს, შემდეგ გუნდის წინაშე ხსნის რატომ — რათა შესწორება ყველას ეკუთვნოდეს და არა ერთი ადამიანის შერცხვენას ემსახურებოდეს.
ისინი, ვისაც უსწავლია მასთან, ყველაზე ხშირად ტექნიკას კი არ იხსენებენ, არამედ ნებართვას: აღმოჩენას, რომ პროფესიულად დასაშვებია — უფრო მეტიც, სავალდებულოა — ხმამაღლა თქვა, რომ არ იცი.
პაციენტი და არა ოპერაცია
წინადადება, რომელსაც კოლეგები ყველაზე ხშირად იმოწმებენ, მისი ყველაზე მოკლეა: პაციენტი მეოთხე საწოლში მწოლიარე „შემთხვევა“ არ არის. გადატვირთულ სისტემაში, სადაც ექიმმა კვირაში შეიძლება ასი ადამიანი ნახოს, ეს მომთხოვნი სტანდარტია. ბატონი მაქსი მას მცირე საქმეებით იცავს, რომლებიც დროს ხარჯავს და ფულს არა: ცუდი ამბის თქმისას ჯდება, ადამიანს სახელით მიმართავს და ოპერაციას ორჯერ ხსნის — ერთხელ პაციენტს, ერთხელ იმას, ვინც სახლში მის გვერდით იქნება.
პოსტოპერაციულ ჩანაწერს დღემდე თავად წერს.
